skip to Main Content

Borstontsteking en verstopt melkkanaal

Bij een verstopt melkkanaal is er een obstructie in een of meerdere melkkanalen waardoor de melk niet naar buiten kan stromen. Hierdoor is er vaak een harde plek of schijf voelbaar, meestal in één borst, die veelal gevoelig of pijnlijk is. Eventueel gaat het samen met rode en/of warme huid. Als het samengaat met koorts en een grieperig gevoel, spreekt men van een borstontsteking. Hoe snel een verstopt melkkanaal overgaat in een borstontsteking kan verschillen van een paar uur tot enkele dagen. Soms kan het lijken alsof een borstontsteking uit het niets is ontstaan.

Oorzaken

De oorzaak voor een verstopt melkkanaal is het niet goed (kunnen) legen van de borst. De oorzaak hiervan kan weer verschillend zijn:

  • Te grote afstanden tussen voedingen, bijvoorbeeld als je kind vroeg doorslaapt of ziek is. Te snel afbouwen van de borstvoeding of als je minder vaak gaat kolven op het werk kan er ook voor zorgen dat de borst niet voldoende goed geleegd wordt. Ook voeden op schema kan een verstopping veroorzaken door een niet-frequente lediging.
  • Niet efficiënt drinken, bijvoorbeeld door veranderde drinktechniek of bij het gebruik van tepelhoedjes. Bij een jonge baby kunnen er anatomische redenen zijn waardoor hij de borst niet optimaal kan legen (zie ook het Bulletin Borstvoeding 36). Bij een overproductie kan het voorkomen dat het kindje probeert de melk te stoppen door de borst te bijten/te klemmen met zijn kaken. Daardoor kan de overvloedige melk niet optimaal uit de borst stromen.
  • Ook kan een melkkanaal verstopt geraken door knellende of te strakke kleding. Soms gebeurt dit ook door het dragen van rugzakken, luiertassen, babydragers of draagdoeken. Zelfs het indrukken van de borst met de vinger, om het neusje van de baby vrij te houden, kan een verstopping veroorzaken. Vrouwen met zware borsten kunnen sneller last hebben van een verstopping door het gewicht van hun borsten.
  • Soms geraakt een melkkanaal verstopt door een rest opgedroogde melk of een melkblaar die een tepelopening afsluit.
  • Een veel voorkomende oorzaak is vermoeidheid of stress. Daardoor kan de melk minder goed toeschieten en is de lediging van de borst niet optimaal. Ook kou of andere ongemakken zoals pijn kunnen de toeschietreflex belemmeren.
  • Medische oorzaken kunnen tepelkloven en spruw zijn. Ook kunnen littekenweefsel of beschadigingen in de borst, door bijvoorbeeld door een stoot of een medische ingreep, leiden tot een verstopping.

Wat kun je eraan doen?

De verstopping is meestal binnen een dag weer opgelost met de volgende tips. Ook al is de verstopping weg, toch kan de borst nog een aantal dagen rood, pijnlijk of gevoelig blijven. Je kunt een productiedip ervaren aan de betrokken borst. Het is belangrijk om de borstvoeding niet te staken zodat de verstopping kan worden opgelost. Bij het oplossen van de verstopping kan je kindje een ‘propje’ ingedroogde melk binnenkrijgen, maar dat kan geen kwaad. Wel kan de melk door de verstopping zouter smaken. Als je kind niet aan de borst wil drinken is het nodig om grondig af te kolven (zie ook Afkolven).

Mogelijke maatregelen zijn:

  • Vaak aanleggen helpt meestal de borst goed te legen. De ontstoken borst eerst aanbieden levert vaak de beste resultaten op. Als dit te pijnlijk is, kun je ervoor kiezen om de toeschietreflex aan de gezonde borst te laten opwekken en dan te wisselen. Door de pijn hebben sommigen de neiging om juist langer te wachten met een voeding. Dat heeft een averechts effect omdat de borst niet goed wordt geleegd. Het kindje zal door grotere honger mogelijk slechter aanhappen en gulziger drinken wat extra pijnlijk kan zijn. Hoe vaker de borst geledigd wordt, hoe eerder de verstopping of ontsteking zal overgaan. Na een voeding moet de borst zacht en soepel zijn. Als je kind niet aan de borst wil drinken, kun je tussen voedingen of na een voeding nog afkolven. Let op dat ook de gezonde borst goed geledigd wordt.
  • Voor de voeding kun je ongeveer een kwartiertje warmte toepassen, wat de melkkanalen wijder maakt en de melk daardoor makkelijker laat stromen. Tijdens het voeden masseer je de harde plek voorzichtig met draaiende bewegingen naar de tepel toe. Soms wordt hier een elektrische tandenborstel voor gebruikt. Na de voeding kun je, als je het prettig vindt, koude kompressen gebruiken (uit de groentelade, niet ijskoud), die de pijn kunnen verlichten. Sommigen vinden echter het toepassen van warmte tussen de voedingen aangenamer.
  • Bij een afsluiting door opgedroogde melk of een melkblaar, kun je de tepel in lauw water weken. Daardoor kan je kindje de afsluiting makkelijker openen. Een melkblaar kun je ook voorzichtig open wrijven, zelf met een steriele naald open prikken of het door je arts laten doen.
  • Het moet ook worden nagegaan of het kind goed is aangelegd. Mogelijk kan een andere voedingshouding al helpen. Bijvoorbeeld al steunend op knieën en ellebogen over het kind voeden waarbij het kind dan op zijn rug ligt. Daardoor helpt de zwaartekracht de melk in de hangende borsten te laten stromen.
  • Zelfzorg: veel rust, goed eten en drinken. Schakel hulp in voor je dagelijkse taken.
  • Je kunt ervoor kiezen om pijnstilling in te nemen. In overleg met je arts kun je ook een ontstekingsremmer gebruiken.
  • Massage kan helpen. Volgende manier wordt beschreven in de literatuur: de ‘zakje met knikkers’-massage: houd de borst in de hand, alsof ze een zak vol knikkers is. Stel je voor dat je nu zachtjes met je vingers de individuele knikkers beweegt. Deze massage stimuleert de stroom van de lymfe, waardoor de ontsteking vermindert. Je kunt de massage meerdere malen per dag toepassen.

Wanneer naar de arts?

Als de symptomen niet beter worden binnen 24 uur of zelfs erger worden, contacteer je best een arts. Ook als je koorts hebt boven de 38.5°C en een grieperig gevoel, moet een arts geraadpleegd worden. Misschien is een antibioticakuur aangewezen door een bijkomende bacteriële infectie. Je arts kan de juiste medicatie kiezen die ook voor je baby veilig is.

Borstabces

Borstabcessen zijn zeer zeldzaam, maar kunnen optreden wanneer een borstontsteking niet goed behandeld wordt. Soms moet het abces operatief worden geopend en geleegd worden. Je kindje mag verder aan de borst drinken zolang het niet te pijnlijk is en het niet in de aanraking komt met de wonde. Is dit niet te vermijden omdat de wonde dicht bij de tepel zit, dan moet de borst voorlopig afgekolfd worden.

Stoppen met borstvoeding is geen oplossing. Alleen een borst die vaak leeg gemaakt wordt, kan goed genezen. Denk je om andere redenen aan afbouwen, dan wacht je daar nu best nog even mee. Pas wanneer je borst helemaal genezen is, kan je geleidelijk de borstvoeding verminderen.

Cyste

Een cyste is een holte gevuld met vloeistof, bijvoorbeeld melk. Ze zijn zeer zeldzaam, maar kunnen een oorzaak zijn voor vergelijkbare symptomen als een verstopt melkkanaal. Een arts kan met behulp van een echo een diagnose stellen. De cyste kan worden geleegd tijdens een kleine ingreep. Ook hier is het meestal niet nodig om de borstvoeding (tijdelijk) te staken.

 Terugkerende problemen

Als de klachten niet overgaan of terugkomen, kan het zijn dat de behandeling onvoldoende was of dat de oorzaak niet is verholpen. Een arts kan helpen om medische oorzaken, zoals een ontregelde schildklier, uit te sluiten. Een LLL-medewerker, een lactatiekundige of een ervaren vroedvrouw kan je helpen om je borstvoedingsbeleid te evalueren.

 

Bronnen:

Brochure: Pijn bij borstvoeding, Borstvoedingsorganisatie La Leche League, 2013.

Borstvoedingsorganisatie La Leche League, Borstvoeding – Handleiding voor de zorgverlener, 2014.

La Leche League International, The Womanly Art of Breastfeeding, 8th edition, 2010.

Milchstau und Brustentzündung, La Leche Liga Deutschland e.V., 2014.

 

©  2016-2018, Antje Fitzner | La Leche League België-Vlaanderen vzw

 

 

 

Spread the love
Back To Top